|
-
Grote buisvormige schuilstructuur (type Duffeleer) voor spoorwegpersoneel ter hoogte van Werkhuizenlaan.
Aan de Noord-Westkant van de spoorwegsite bevindt zich op een ondertussen vrij sterk verwilderd terreintje nog altijd een mooie buisvormige schuilstructuur van het type Duffeleer. Het is voorlopig de enige van 4 dergelijke structuren die het station van Merelbeke ooit alvast kende, die heden nog bestaat. Hier stond tot 2018 een loods van een kolenhandel die ooit allicht ook direct verbonden zal gewezen zijn met de spoorweginfrastructuur toen alles nog op kolen gestookt werd en nog met stoomtreinen werd gereden. .
Enkele luchtfoto's doorheen de tijd heen van deze structuur |
 |
 |
Alle luchtfoto's hierbij getoond zijn afkomstig van de website www.geopunt.be. Het zicht linksboven dateert van 1971. Hierop zien we alvast de zone waar deze structuur te zoeken is. De structuur zelfs is er niet op te zien, ook niet op de rest van de luchtfoto's trouwens, wel de juiste locatie. De structuur is te zoeken in de hoek van de Werkhuizenlaan bovenaan. Links ervan staat er in die periode nog een loods van een kolenhandel. Ooit was het hier allicht officieel het kolenverdeelpunt voor de site Merelbeke station. Rechts zie dezelfde situatie anno 1979-1990. |
De kolenloods werd uiteindelijk in 2018 het laatst gespot en het terrein en loods werden geruimd tussen 2018 en 2019. Gelukkig bleef de schuilstructuur bewaard op het verwilderde terreintje nabij de hoek van het domein gemaakt met de Werkhuizenlaan. |
 |
In 2025 was het terrein leeg maar anno 2026 werd het opnieuw allicht tijdelijk gebruikt voor het stapelen van werfmateriaal voor een grote nabijgelegen werf. Het domeintje met de schuilplaats hoorde hier opnieuw gelukkig niet bij.
Algemene beschrijving van de hier aanwezige structuur
-
Deze schuilplaats is 1 van alvast ooit 4 gelijkaardige buisstructuren die hier ooit met zekerheid bij het station van Merelbeke werden gebouwd. Men noemde dit type schuilplaatsen, schuilplaatsen van het type Duffeleer omdat ze opgebouwd waren uit buiscompartimenten gemaakt bij een toenmalige buizenfabrikant uit Geraardsbergen, Duffeleer Beton.
-
De hier beschreven structuur is allicht nog het enige van deze 4 die heden nog bestaat.
-
Dit type schuilplaats is zeer rudimentair opgevat. De structuur was opgebouwd uit een aantal buiscompartimenten.
-
Aan de ene kant zat een toegang gescheiden van de schuilplaats met een soort van chicane. Deze moest inslaande projectielen verhinderen in de eigenlijke schuilplaats te vliegen.
-
De diameter van de buis is maximaal een tweetal meter. De lengte van het schuilcompartiment was in dit geval allicht een 10 tal meter lang. Deze buisstructuren bestonden namelijk in verschillende lengtes, afhankelijk van voor hoeveel personeel ze dienst deden te doen. De hier terug te vinden structuur is vrij lang en groot.
-
In de lengte is de structuur versterkt door een aantal metalen trekkers die de koppen van de bunker naar elkaar toetrokken en zo het ganse geheel samenhielden.
-
De buisvormige schuilplaatsen hadden nog een nooduitgang die niets anders was dan een mangat aan de achterkant in het plafond van de buisvorm. Deze nooduitgang was afgedekt met een vrij dikke ronde deksteen met soms nog een ventillatiegat. Deze buisstructuur heeft afwijkend met gelijkaardige structuren ooit aanwezig bij het station van Merelbeke niet. Er zat namelijk geen bijkomende chicane in de structuur waardoor ook dit mangat deels was afgescheiden van de eigenlijke buisvormige schuilplaats.
-
Dit type van structuren was door de band deels ingewerkt in het maaiveld zodat ze deels al in de ondergrond te zoeken waren. Daarnaast werden ze bijkomend nog eens afgedekt met een laag grond waarop een bijkomende bescherming werd geplaatst, gaande van kasseistenen, betonnen borduren,... Bij deze structuur zag je hier nog een soort betonnen klinkers opliggen. Allicht zal dat dan de standaard bedekking geweest zijn bij dit type van structuren bij Merelbeke station. Deze extra afdekking diende dan om meer weerstand te kunnen bieden tegen mogelijke projectielinslagen.
-
Dit type structuren is enkel te beschouwen als beschermend tegen dicht inslaande bommen of granaten. Het zijn scherfvrije ruimtes. Je bent er dus veilig bij een nabij inslaande projectielinslag. Ik kan mij wel niet voorstellen dat ze veel bescherming zouden bieden bij een directe inslag daar hun wanddiktes toch vrij beperkt zijn.
-
Dit is zeker en vast een schuilstructuur opgetrokken voor het aanwezige spoorwegpersoneel in de directe buurt van de structuur. Dit zijn zijn zeker geen structuren gekoppeld aan enige militaire functie, zelfs niet echt bedoeld voor reizigers of publiek.
Ook over deze structuur is er is zeer weinig info terug te vinden. Gezien enkel van de administratieve bunker aan het station is geweten dat hij werd gebouwd rond 1943, laat dit wel vermoeden dat ook deze structuren uit dezelfde periode zullen afstammen. Voor de historische redenen van de bouw van dergelijke structuren op grondgebied Merelbeke station, verwijs ik jullie dan ook terug naar de algemene beschrijving van deze structuren rond Merelbeke station.
Plannetje bij een dergelijke structuur
Hieronder alvast een plannetje van een gelijkaardige structuur zoals heden nog terug te vinden te Maldegem. De getekende toegang zal niet noodzakelijk kloppen met wat hier staat en stond maar de hoofdstructuur zal in elk geval identiek zijn geweest
|
 |
 |
Deze 2 schetsen zijn gemaakt op basis van een gelijkaardige structuur die nog kan teruggevonden worden te Maldegem nabij het Stoommuseum. Deze structuur werd vrij gedetailleerd opgemeten en in plan gezet. De hoofdstructuur die hier te vinden is, zal vrij identiek zijn. De toegangscomplexen tot de hoofdstructuur durven individueel wel afwijkend gebouwd te zijn. (Schetsen: Kurt Waelbroeck),
Enkele oudere zichten (streetview) op deze structuur en de bijhorende loods
|
In 2010 was hier nog een brandstoffenhandel gevestigd. Deze omvatte ook nog altijd de verkoop van steenkool. Onderaan ziet u de bijhorende koer tussen de loods en de Werkhuizenlaan. Je ziet ook duidelijk dat er nog een spoor liep tot achteraan het domein naast de loods. Links hiervan ligt de schuilstructuur. Door de betonnen platen is deze ook op deze foto niet echt zichtbaar. |
Rond 2018-2019 werd de loods gesloopt en het terrein kwam braak te liggen. Beide foto's zijn ongeveer identiek met de situatie zoals deze was in 2023. |
Eigen prospectie, kerstperiode 2025.
bedankje aan David Goochelaar voor het gezelschap bij de rondgang. |
| Het terrein was bij de prospectie in gebruik en met camera's bewaakt omdat er werfmatieraal voor een grotere werf wordt opgeslagen. Het zijterrein is echter betreedbaar zonder dit bewaakte gedeelte te dienen betreden. De structuur is te zoeken juist achter de platen zichtbaar op de rechter foto. |
| Hoe de buisstructuur, sterk overgroeid, zichtbaar is achter de omheinding. |
| De zeer moeilijk als geheel te fotograferen schuilstructuur. Dit is van de kopkant gekeken richting omheining waar de vorige foto werd genomen. Dit betreft dus wel degelijk een vrij grote buisstructuur. Intern is hij een tiental meter lang. |
| Links de structuur van de zijkant gezien van tegen de bestaande platen, juist voorbij de overtollige begroeiing. Rechts de kop van de structuur waar ook het gat van de nooduitgang onder verstopt zit. |
| Detail van de toegang. Deze is in feite zichtbaar vanachter de omheining en zit ook aan die zijde. Rechts een blik naar buiten vanuit de structuur. |
| Blik intern van juist voorbij de toegang in de buisstructuur. Deze is allicht ook voor het kweken van het een of het andere (?) gebruikt geweest vele jaren geleden en nu is de bijhorende inrichting eveneens totaal vergaan. (Foto: David Goochelaar) |
| Achterzijde van de structuur met centraal in het plafond de nooduitgang. |
| Rechts een terugblik over de ganse lengte van de structuur. Hieronder een detail van het toegangscomplex (Foto: David Goochelaar) |
|
 |
Unieke restant van oude Weegbrug achteraan dit vervallen terrein
Als je achter de structuur verder weggaat naar de achterzijde van het terrein zie je nog duidelijk de restanten van het ondertussen verdwenen spoorlijntje waarlangs ooit ook kolen werden afgevoerd richting station Merelbeke.
Iets verderop, opnieuw aansluitend bij de Werkhuizenlaan, ligt een klein vervallen gebouwtje dat ooit hoorde bij een weegbrug tot allicht 20 ton. Deze is merkwaardig genoeg na de vele jaren nog vrij intact aanwezig op de site.
Hieronder als extraatje enkele foto's.
|
|
 |
|
|